Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, yapılan ceza yargılaması neticesinde sanığa verilen mahkumiyet kararının, sanık aleyhine , yükümlülüğün sanık tarafından ihlal edilmesine dek, sanık hakkında herhangi bir hukuki sonuç doğurmamasını ifade eden bir karardır.
Bu makalemizde, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının kanuni düzenlemesini, hangi durumlarda bu kararın verilebileceğini ve sanığın bu karar sonrası yükümlülüklerini ifade edeceğiz.
- Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Nedir?
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmamasını ifade eder. Ceza Muhakemesi Kanunu m.231’de düzenlenmiştir. Yapılan ceza yargılaması neticesinde Mahkeme, sanığın suçunu sabit görür iki yıl veya daha az süreli hapis cezasına hükmeder ve aşağıda açıkladığımız şartların da mevcut olduğunu tespit ederse, sanık hakkında verilen mahkumiyet hükmünün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilir. Verilen bu karar sonrasında verilen cezanın infazına başlanmaz ve hüküm, sanığın hayatında olumsuz hiçbir etki doğurmaz.
- Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararı Hangi Şartlarda Verilebilir?
Bu kararın verilebilmesinin şartları Ceza Muhakemesi Kanunu m.231/6’da düzenlenmektedir.
- Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının verilebilmesi için; sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmaması gerekmektedir. Sanık, daha önce kasten işlediği bir suç dolayısıyla mahkumiyet aldıysa hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilemez. Dolayısıyla taksirle işlenen suçtan mahkum olunsa dahi hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir.
- Mahkemece, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varılması
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının verilebilmesi için; yargılama esnasındaki duruşmalarda sanığın hal ve hareketleri, saygılı tutumu büyük önem arz etmektedir. Örneğin; sanığın duruşma esnasında mağdur tarafa karşı rahatsız edici tavırları, mahkeme hakimine karşı olumsuz hareketleri bu kararın verilmemesine sebep olabilecek davranışlardır. Yine aynı şekilde yargılama esnasındaki tutumundan, mahkeme hakiminin, sanık tarafından yeniden suç işlenmeyeceğine dair bir kanaate ulaşması gerekmektedir.
- Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın, aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmiş olması
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının verilebilmesi için; sanık mağdurun veya kamunun zararına sebebiyet olduysa bu zararı gidermelidir. Bu zarar sanık tarafından derhal giderilmemiş ise; sanık hakkında mağdura veya kamuya verdiği zararı denetim süresince aylık taksitler halinde ödemek suretiyle tamamen gidermesi koşuluyla da hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilir
- Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararının Sanık Tarafından Kabul Edilmiş Olması
Mahkeme hakimi, duruşma esnasında sanığa, hakkında mahkumiyet kararı verilir ise hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesini isteyip istemediğini soracaktır. Sanık; bu kararın verilmesini istemez ise sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilemez.
- Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararı Verilmesi Hakinde Uygulanan Denetim Süresi Nedir?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının verilmesi halinde sanık, beş yıl süreyle denetim süresine tâbi tutulur. Denetim süresi içinde, kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilemez. Bu süre içinde bir yıldan fazla olmamak üzere mahkemenin belirleyeceği süreyle, sanığın denetimli serbestlik tedbiri olarak;
- Bir meslek veya sanat sahibi olmaması halinde, meslek veya sanat sahibi olmasını sağlamak amacıyla bir eğitim programına devam etmesine,
- Bir meslek veya sanat sahibi olması halinde, bir kamu kurumunda veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasının gözetimi altında ücret karşılığında çalıştırılmasına,
- Belli yerlere gitmekten yasaklanmasına, belli yerlere devam etmek hususunda yükümlü kılınmasına ya da takdir edilecek başka yükümlülüğü yerine getirmesine, karar verilebilir. Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur.
- Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmediği ve denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak, davanın düşmesi kararı verilir.
- Denetim Süresi İçerisinde Suç İşlenmesi Halinde Ne Olur?
Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlemesi veya denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere aykırı davranması halinde, mahkeme hükmü açıklar. Ancak mahkeme, kendisine yüklenen yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek; cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşullarının varlığı halinde hükümdeki hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir. Açıklanan bu hüküm İstinaf edilebilir niteliktedir ve sanık veya müdafii tarafından 7 gün içerisinde İstinaf Kanun Yolu’na başvurulabilir.
- Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararına İtiraz Edilebilir Mi?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı sanık veya müdafii 7 gün içerisinde itiraz edebilmektedir.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararını veren Mahkeme; Asliye Ceza Mahkemesi, Çocuk Mahkemesi veya Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi ise yapılacak itiraz, o adliyede bulunan Ağır Ceza Mahkemesi’dir. Adliyede Ağır Ceza Mahkemesi yok ise kararı veren Mahkeme’nin bağlı olduğu Ağır Ceza Mahkemesi’ne itiraz edilecektir.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararını veren Mahkeme; Ağır Ceza Mahkemesi ise yapılacak itiraz, bir üst numaralı Ağır Ceza Mahkemesi’dir. Kararı veren Ağır Ceza Mahkemesi o adliyede tek Ağır Ceza Mahkemesi ise, itiraz en yakın Ağır Ceza Mahkemesine yapılacaktır.
Bu konuda hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar veren mahkeme, itiraz edilecek mahkemeyi ve itiraz süresini karar metninde belirtir.
