Ülkemizde her gün maddi hasarlı veya ölümlü-yaralanmalı birçok trafik kazası meydana geliyor. İstatistiklere göre 2018 yılının geçtiğimiz aylarında toplamda 205 bin 977 adet ölümlü-yaralanmalı trafik kazası meydana gelmiştir. Kaza oranının bu kadar yüksek olmasına rağmen mağdurların birçoğu kaza geçirdiğinde hangi yasal haklara sahip olduğunu bilmemektedir. Bu yüzden mağdurların hakları “Trafik Kazası Geçiren Mağdurların Sahip Olduğu Haklar” başlığı altında açıklanmıştır.
Maddi Hasarlı veya Ölümlü-Yaralanmalı Trafik Kazası Meydana Geldiğinde Kimlere Başvurulabilir?
Karayolunda birden fazla aracın kazaya karışması halinde öncelikle karşı taraftaki aracın sürücüsünün meydana gelen kazada sorumluluğu bulunmaktadır. Araç sürücüsü dışında aracın işleteni ve araç işleticisinin bağlı bulunduğu teşebbüs sahibi de meydana gelen trafik kazasından sorumludur. Aracın sahibi, aracı uzun süreli olarak kiralayan, ödünç alan veya rehin alan kişi işleten sıfatıyla aracın sürücüsü ile birlikte müteselsilen sorumludur. Ayrıca teşebbüs sahibi de söz konusu zararlardan sorumludur. Örneğin belediye otobüsünün karışmış olduğu bir kazada hem sürücü hem de ilgili Belediye zarar görene karşı müteselsilen sorumludur.
Trafik kazası açısından bir diğer sorumlu sigorta şirketleridir. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) kapsamında sigorta şirketi sigortalının karışmış olduğu kazada üçüncü kişilerin uğramış olduğu maddi zararları teminat limitleri ve sigortalının sorumluluğu dahilinde karşılar.
Sigorta şirketine başvurunun şartları nelerdir?
Kanunen sigorta şirketine dava açılmadan önce yazılı başvuruda bulunmak gerekir. Eğer sigorta şirketi başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde cevap vermezse veya verilen cevap talebi karşılamazsa dava veya tahkim yoluna gidilebilir. Söz konusu düzenleme özel dava şartı niteliğinde olduğundan sigorta şirketine yazılı başvuru yapılmaksızın dava açılırsa açılan bu dava, dava şartı yokluğundan usûlden reddedilir.
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nda sigorta şirketine başvuru yapılırken hangi belgelerin sunulması gerektiği açıkça yer almaktadır. Sigorta şirketinin ödeme yapabilmesi için bu belgelerin zarar gören tarafından eksiksiz olarak sunulması gerekir.
Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası hangi zararları karşılar?
Araçta meydana gelen değer kaybı dahil maddi zararlar, kaza nedeniyle zarar görende sürekli sakatlık meydana geldiyse iş göremezlik tazminatı, kaza neticesinde ölüm meydana geldiyse ölenin desteğinden yoksun kalanlara destekten yoksun kalma tazminatı sigortacının karşılayacağı zarar kalemleri arasında yer almaktadır.
Manevi zararlar sigorta şirketinden talep edilebilir mi?
Kaza neticesinde zarar görenin uğramış olduğu manevi zarar açıkça ZMSS kapsamı dışında tutulmuştur. Böyle bir durumda eğer karşı tarafın kaskosu bulunuyorsa ve bu kasko manevi zararı da kapsayacak şekilde genişletilmiş kasko niteliğindeyse poliçede yazılı teminat limitine kadar manevi zararın da ilgili kaskoyu yapan sigorta şirketinden talep edilebilmesi mümkündür.
Kazaya karışan aracın sigortası yoksa veya sigortalı tespit edilemiyorsa ne yapılmalıdır?
KTK gereğince Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası yaptırılması zorunlu olmakla birlikte bu kurala uymayan bir sürücünün kazaya karışmış olması mümkündür. Böyle bir durumda zarar görenin uğramış olduğu bedensel zararlar Güvence Hesabı tarafından karşılanır. Hangi hallerde zararın karşılanacağı Sigortacılık Kanunu madde 14’te tek tek sayılmıştır. Karşı taraftaki araç tespit edilemiyorsa ve araç tespit edilse de sigorta yapılmamışsa ve maddede sayılan diğer hallerde Güvence Hesabı’na başvuru yapılabilir. Güvence Hesabı, kazanın gerçekleştiği tarihte geçerli olan sigorta poliçesinin teminat limitleri dahilinde sorumludur.
Sigorta Tahkim Komisyonu’na nasıl başvurulur?
Trafik kazası meydana geldiğinde zarara uğrayan kişi davaların uzun sürmesi ve yargılama masrafları sebebiyle dava yoluna gitmek istemeyebilir. Bu durumda sigorta şirketi ile uyuşmazlık meydana geldiğinde Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurma imkânı bulunmaktadır. Komisyon’a gidebilmek için zarar gören kişinin uyuşmazlığa konu teşkil eden olay ile ilgili olarak sigortacılık yapan kuruluşa gerekli başvuruları yapmış ve talebinin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığını belgelemiş olması gerekir. Sigortacıya başvuru yapılmış olup 15 gün içinde cevap verilmemiş olması da Komisyon’a başvuru için yeterlidir.
Dava açmak yerine Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurmanın avantajları nelerdir?
Zarara uğrayan kişinin bu zararını karşılamak için dava açması halinde yargının iş yükü nedeniyle kısa sürede karar verilmesi mümkün olmamakta ve dolayısıyla da zarar kısa zamanda karşılanamamaktadır. Sigorta Tahkim Komisyonu’nun ise 4 ay içinde karar vermesi gerekmektedir. Kısa sürede çözüme kavuşması açısından Komisyon’a başvuru dava açmaya göre daha avantajlıdır.
Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvururken uyuşmazlık miktarına göre başvuru ücreti değişmekle birlikte dava açılması durumunda alınan yargı harçlarına göre daha düşük miktarlar tespit edilmiştir. Bu açıdan da Komisyon’a başvuru daha avantajlıdır.
Kendi kusuru ile kaza geçirerek ölen kişinin yakınları sigorta şirketinden tazminat alabilir mi?
Tek taraflı trafik kazası neticesinde ölen kişi tamamen kendi kusuru ile bu kazanın meydana gelmesine sebep olmuşsa ZMSS Genel Şartları gereğince ölen kişinin desteğinden yoksun kalan kişiler sigorta şirketinden tazminat alma hakkına sahip değildir. Yargıtay ise Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’na buna ilişkin hüküm getirilmesinden önceki dönemde vermiş olduğu kararlarda ölen kişi tam kusurlu olsa dahi ölenin desteğinden yoksun kalanların tazminat hakkı olduğunu belirtmektedir. Ancak 26.04.2016 tarihinden sonra meydana gelen kazalarda ölenin tam kusurlu olması halinde yakınları tazminat isteme hakkına sahip değildir.
Eğer tek taraflı kaza başka bir kişinin kusurundan kaynaklanıyorsa bu halde tazminat talep edilebilmesi mümkündür. Örneğin aracı kullanan kişi başka bir sürücünün hatası sebebiyle duvara çarpar ve ölürse ya da bedensel zarara uğrarsa bu durumda üçüncü bir kişinin kusuru olması sebebiyle tazminatı talep edilebilir.
Geçirilen kaza sonrasında tüm bu yollara başvurmak için kimden yardım alınmalıdır?
Trafik kazalarının ülkemizde yaygın olması ve kısa sürede sigortadan yüksek miktardan para tahsil edilebilmesi nedeniyle, kişilerin mağduriyetlerini suistimal ederek kolay yoldan para kazanmak isteyenler “Sigorta Takipçisi” gibi isimler altında sistem içerisine dahil olmaktadır. Bu şekilde çalışan herkes için geçerli olmamakla birlikte bu kişiler bir kaza meydana geldiğinde direkt kazaya uğrayan kişilere ulaşarak (Örn. Hastane acillerinde nöbet tutarak vb.) mağdurlara sigortadan tazminat alabileceklerini, davalarını kendilerinin hiç masraf almadan takip edebileceklerini belirtip kaza mağdurlarını kandırmakta ve tahsil edilen tazminatların büyük bir kısmını veya tamamını kendileri alarak kazaya uğrayan vatandaşlara çok düşük miktarda ödeme yapmakta veya tazminat alamadıklarından bahisle hiç ödeme yapmamaktadırlar.
Ülkemizde sürekli mevzuat değişikliği meydana gelmesi sebebiyle trafik kazası geçiren kişinin doğru bir yol izleyerek sigorta şirketinden tazminat talep edilebilmesi için hukuki yardım alınması gerekmektedir. Vatandaşların haklarını almalarını sağlamak yerine onların haklarını suistimal ederek sigorta şirketinden para tahsil eden iş takipçilerine güvenerek vekalet verilmemelidir. Avukatlık Kanunu m. 35 gereğince de kanun işlerinde ve hukuki meselelerde mütalaa vermek, kişilerin haklarını dava etmek ve savunmak yalnızca baroya kayıtlı avukatlar tarafından yapılabilir. Bu yüzden trafik kazası geçirerek zarara uğrayan kişiler sigortadan tazminat tahsil etmek için kendilerine gelen iş takipçilerine güvenmemeli ve mutlaka bu hukuki ve teknik süreçte hak kaybına uğramamak ve hak edilenden daha az bir tazminat almamak için bu süreci bir avukatla takip etmelidir.
